नवीन लेखन...

श्रीहरी स्तुति – १३

सर्वं दृष्ट्वा स्वात्मनि युक्त्या जगदेत
द्दृष्ट्वात्मानं चैवमजं सर्वजनेषु।
सर्वात्मैकोऽस्मीति विदुर्यं जनहृत्स्थं
तं संसारध्वान्तविनाशं हरिमीडे।।१३।।

भगवान वैकुंठानाथ श्रीहरीच्या भक्ताची, उपासकाची अवस्था कशी असते? हे सांगण्याच्या निमित्ताने वेदांत शास्त्रातील काही महत्त्वपूर्ण गोष्टी आचारी आपल्यासमोर उलगडून दाखवत आहेत.
तशाच एका विवेचनात ते म्हणतात,

सर्वं दृष्ट्वा स्वात्मनि युक्त्या जगदेत – भगवंताचा हा भक्त युक्तीने या संपूर्ण जगाला आपल्याच आत पहात असतो.
वेदांत शास्त्रात ज्या महत्त्वाच्या संकल्पना मांडलेल्या आहेत त्यापैकी एक म्हणजे पिंडी ते ब्रह्मांडी. अर्थात या आनंद कोटी ब्रह्मांडांमध्ये जे जे काही विद्यमान आहे ते आपल्या या शरीरातही विद्यमान आहे.
आपले हे मानवी शरीर म्हणजे या संपूर्ण ब्रह्मांडाचे खूप छोटे प्रतिरुप आहे.
याच साठी विज्ञानाला जेव्हा एखादी गोष्ट पाहिजे असते तेव्हा ते मोठ्या दुर्बिणी किंवा साधने घेऊन बाहेर पाहतात. उलट भारतीय ज्ञानी व्यक्तीला एखादी गोष्ट जाणून घ्यायची असेल तर ते डोळे मिटून साधनेद्वारे आत पाहतात.
भगवंताचा भक्त असेच आत पाहून संपूर्ण जगाचे ज्ञान आपल्या आतच घेत असतो.
त्याच्या त्या अंतर्मुख वृत्तीनेच त्याला सर्व ज्ञान होत असते.
द्दृष्ट्वात्मानं चैवमजं सर्वजनेषु – तो सर्व लोकांमध्ये स्वतःलाच पाहतो.
ही दुसरी अवस्था अधिक महत्त्वाची आहे. आपल्या आत मध्ये संपूर्ण चैतन्याचा अनुभव घेतल्यानंतर तेच चैतन्य सर्वत्र व्यापलेले आहे, याचे दर्शन येथे अपेक्षित आहे.
चराचर सृष्टीत सर्वत्र मीच व्यापलेला आहे. याचे ज्ञान झाल्या नंतर कोणाकडूनही काहीही अपेक्षा उरत नाही आणि कोणाशीही वैर देखील उरत नाही.
त्यामुळे कशाचेच दुःख नावाची गोष्ट शिल्लकच राहत नाही.
सर्वात्मैकोऽस्मीति विदुर्यं जनहृत्स्थं -मी सर्वत्र व्यापलेला सर्वात्मक आहे असे जो मनुष्य हृदयात जाणतो,ती जाणीव ज्यांच्या कृपेने साकार होते,
तं संसारध्वान्तविनाशं हरिमीडे – त्या संसार रुपी अंधकाराचा विनाश करणाऱ्या भगवान श्री विष्णूंचे मी स्मरण करतो.

— प्रा. स्वानंद गजानन पुंड

प्रा. स्वानंद गजानन पुंड
About प्रा. स्वानंद गजानन पुंड 391 Articles
लोकमान्य टिळक महाविद्यालय वणी म्हणजे येथे संस्कृत विभाग प्रमुख रूपात कार्यरत. २१ ग्रंथात्मक श्रीगणेशोपासना ग्रंथमालेची लिम्का बुक ऑफ रिकार्ड मध्ये विक्रम रूपात नोंद. श्रीमुद्गलपुराण कथारूप आणि विश्लेषण ही ९ खंड १७०० वर पृष्ठांची ग्रंथमालिका. विविध धार्मिक ,शैक्षणिक, सामाजिक संस्थांमधून २१०० वर प्रवचन, व्याख्याने

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


महासिटीज…..ओळख महाराष्ट्राची

रायगडमधली कलिंगडं

महाराष्ट्रात आणि विशेषतः कोकणामध्ये भात पिकाच्या कापणीनंतर जेथे हमखास पाण्याची ...

मलंगगड

ठाणे जिल्ह्यात कल्याण पासून 16 किलोमीटर अंतरावर असणारा श्री मलंग ...

टिटवाळ्याचा महागणपती

मुंबईतील सिद्धिविनायक अप्पा महाराष्ट्रातील अष्टविनायकांप्रमाणेच ठाणे जिल्ह्यातील येथील महागणपती ची ...

येऊर

मुंबई-ठाण्यासारख्या मोठ्या शहरालगत बोरीवली सेम एवढे मोठे जंगल हे जगातील ...

Loading…

error: या साईटवरील लेख कॉपी-पेस्ट करता येत नाहीत..