जानकी अम्मल यांचा जन्म १८९७ मध्ये केरळमधील तेल्लीचेरी येथे झाला. एका सुसंस्कृत मध्यमवर्गीय कुटुंबात जन्मलेले अम्मल यांचे वडील तत्कालीन मद्रास प्रांतात उप-न्यायाधीश होते. अम्मलना सहा भाऊ आणि पाच बहिणी होत्या.
तेल्लीचेरी येथे सुरुवातीचे शिक्षण घेतल्यानंतर, अम्मल उच्च शिक्षणासाठी मद्रासला गेल्या जिथे त्यांनी क्वीन मेरी कॉलेजमधून पदवी प्राप्त केली आणि १९२१ मध्ये प्रेसिडेन्सी कॉलेजमधून सन्मान पदवी प्राप्त केली.त्या एक भारतीय महिला शास्त्रज्ञ होत्या . अम्मल ह्या एक प्रसिद्ध वनस्पतिशास्त्रज्ञ आणि पेशी शास्त्रज्ञ होत्या ज्यांनी अनुवंशशास्त्र, उत्क्रांती, वनस्पति भूगोल आणि मानववंशशास्त्र या क्षेत्रात उल्लेखनीय योगदान दिले. पद्मश्री पुरस्कार विजेत्या जानकी अम्मल या भारतीय विज्ञान अकादमीच्या संस्थापक फेलो आहेत.
अम्मल मद्रासच्या महिला ख्रिश्चन कॉलेजमध्ये अध्यापन करत असत. त्यानी अमेरिकेतील मिशिगन विद्यापीठात नाईचे शिक्षण घेतले आणि तिथून त्यानी १९२५ मध्ये पदव्युत्तर पदवी प्राप्त केली. भारतात परतल्यानंतर त्यांनी व्हीसीआरसीओ या संस्थेमध्ये अध्यापन सुरू ठेवले. अम्मल, पहिल्या ओरिएंटल बार्बर फेलो म्हणून, मिशिगनला परतल्या तिथे त्यानी १९३१ मध्ये डी.एससी. पदवी प्राप्त केली. त्या वनस्पतिशास्त्राच्या प्राध्यापक म्हणून परत आल्या आणि १९३० ते १९३४ पर्यंत त्रिवेंद्रम येथील महाराजा विज्ञान महाविद्यालयात अध्यापन केले.
सन्मान आणि आदर
१९३५ मध्ये अम्मल यांना भारतीय विज्ञान अकादमीचे आणि १९५७ मध्ये भारतीय राष्ट्रीय विज्ञान अकादमीचे फेलो म्हणून निवडण्यात आले. १९५६ मध्ये मिशिगन विद्यापीठाने त्यांना मानद एलएल.डी. पदवी प्रदान केली. १९५७ मध्ये भारत सरकारने त्यांना पद्मश्री पुरस्काराने सन्मानित केले. २००० मध्ये, भारत सरकारच्या पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने त्यांच्या नावाने वर्गीकरण क्षेत्रातील राष्ट्रीय पुरस्कार सुरू केला.
— रवींद्र शरद वाळिंबे
Leave a Reply