मोरया माझा – ३ : मोरयाला एकदंत का म्हणतात ?

गणपतीबाप्पाबद्दल कुतुहल आणि त्यातून येणार्‍या बर्‍याच अनुत्तरीत प्रश्नांची उकल करणारे हे नवे सदर….

मोरया माझा – ३ :


असा प्रश्न विचारला तर लोक पटकन सांगतील, अहो त्यात काय एवढे कठीण? मोरयाचा एकदा तुटलेला असतो म्हणून त्यांना एकदंत म्हणतात.

पण हे बरोबर आहे का? इतका वरपांगी अर्थ त्यात असेल का? जर वर्णन केल्याप्रमाणे मोरयाचा एक दात तुटला, अर्धा आहे तर मग त्याला दीडदंत म्हणायला नको का? एकदंत कसा?

याचा अर्थ तेथे केवळ मराठी व्याकरणाने अर्थ लावून उपयोग नाही. मग एकदंत चा अर्थ काय?

शास्त्रात एक हा शब्द मायेसाठी वापरल्या जातो. तर दंत त्या शब्दाचा संबंध सत्तेशी, शक्तीशी आहे. तुम्ही म्हणाल कशावरून? तर लक्षात घ्या ज्यावेळी आपल्याला ताकद लावून हे एखादी गोष्ट करायची असते त्यावेळी आपण आपोआप दात आवळतो. अर्थात दात म्हणजे सत्ता,शक्ती.

एक असणाऱ्या मायेवर ज्याची एकट्याचीच सत्ता चालते त्या परमात्म्याला एकदंत असे म्हणतात.

आता याच्याशी संबंधित आणखी एक प्रश्न. मोरयाचा एकदा तुटला आहे हे तर आपल्या सगळ्यांना माहिती आहे. पण कोणता? डावा की उजवा?

शास्त्राने त्याचे स्पष्ट शब्दात उत्तर दिले की डावाच. कां? तर ज्याच्या जवळ आल्यानंतर डाव्या अर्थात् गौण, क्षुद्र,नीच शक्ती तुटून पडतात त्या शुद्ध परब्रह्माला श्री एकदंत असे म्हणतात.

— विद्यावाचस्पती प्रा. स्वानंद गजानन पुंड

प्रा. स्वानंद गजानन पुंड
About प्रा. स्वानंद गजानन पुंड 34 Articles
लोकमान्य टिळक महाविद्यालय वणी म्हणजे येथे संस्कृत विभाग प्रमुख रूपात कार्यरत. २१ ग्रंथात्मक श्रीगणेशोपासना ग्रंथमालेची लिम्का बुक ऑफ रिकार्ड मध्ये विक्रम रूपात नोंद. श्रीमुद्गलपुराण कथारूप आणि विश्लेषण ही ९ खंड १७०० वर पृष्ठांची ग्रंथमालिका. विविध धार्मिक ,शैक्षणिक, सामाजिक संस्थांमधून २१०० वर प्रवचन, व्याख्याने

Be the first to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published.


*


महासिटीज…..ओळख महाराष्ट्राची

मलंगगड

ठाणे जिल्ह्यात कल्याण पासून 16 किलोमीटर अंतरावर असणारा श्री मलंग ...

टिटवाळ्याचा महागणपती

मुंबईतील सिद्धिविनायक अप्पा महाराष्ट्रातील अष्टविनायकांप्रमाणेच ठाणे जिल्ह्यातील येथील महागणपती ची ...

येऊर

मुंबई-ठाण्यासारख्या मोठ्या शहरालगत बोरीवली सेम एवढे मोठे जंगल हे जगातील ...

महाराष्ट्रातील खनिजसंपत्ती

महाराष्ट्रात दगडी कोळशाव्यतिरिक्त मॅंगनीज आणि लोह खनिज बर्‍याच प्रमाणात आढळते ...

Loading…