जुन्या गोष्टी नवे बदल (राष्ट्रीय कॅलेंडर)

इंग्रजांच्या जोखडातून मुक्त झाल्यानंतर आपण नवे बदल केले आणि ते स्वीकारले. १२ पै म्हणजे १ आणा आणि १६ आणे म्हणजे एक रुपया असा हिशोब आपण १९५७ सालच्या ३१ मार्चपर्यंत करीत होतो. पण १ एप्रिल १९५७ पासून आणे आपण बाद केले. पैसे आणि रुपये हे दोनच उरले. १०० पैसे म्हणजे एक रुपया असे प्रचलित झाले. ५० पैसे हा अर्धा रुपया. हे समजते पण ८ आणे म्हणजे अर्धा रुपया ही भाषा आता स्वातंत्र्योत्तर काळात जन्मलेल्या पिढीला समजत नाही. चलनाप्रमाणेच आपण […]

पंचांग आणि कॅलेंडर

मित्रांनो, एक जानेवारी दोन हजार पंधराअशी तारीख सांगणारे कॅलेंडर आपल्या खूप अंगवळणी पडला आहे. इंग्रजांच्या एकशे पन्नास वर्षाच्या अधिपत्या मुळे ते इथे आलं. आपल्या जुन्या पिढीतील माणसं चैत्र, पावसाच्या भाषेत बोलायचे, पितृपंधरवडा म्हटला की, भाद्रपद आठवतो आणि होळी फाल्गुनाची आठवण करून देते. तिथी पक्ष असा पेहराव असलेल्या कॅलेंडरला एक सुटसुटीत पर्याय, लाभला तो इंग्रजी कॅलेंडरचा. इंग्रजी कॅलेंडरचा व्यवहारातील वापर हा इंग्रजांचे राज्य कारभारामुळे […]

‘बुध’ ग्रहाचे वेगळे दर्शन अर्थात बुध अधिक्रमण

बुधाचे निरीक्षण बुध ग्रह सूर्यास्तानंतर संध्याकाळी काही वेळ पश्चिम क्षितीजाजवळ दिसतो तर काही महिन्यात हाच बुध ग्रह पूर्व क्षितीजावर पहाटे सूर्योदयापूर्वी दिसतो. बुध हा सूर्यापासून पहिलाच ग्रह आहे. त्यामुळे त्याचे सूर्यापासूनचे अंतर कमी आहे. परिणामी बुध ग्रह सूर्याची पाठ कधीच सोडत नाही. विशिष्ट कालावधीत, सायंकाळी किंवा पहाटे आणि क्षितीजालगत बुध दर्शन होत असल्यामुळे बुध शोधणे म्हटल. […]

भारतीय राष्ट्रीय सौर दिनदर्शिका

भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर ५ वर्षांनी, म्हणजे १९५२ च्या सुमारास सी.एस्.आय्.आर्. या संस्थेने पंचांग सुधारणा समिती या नावाने एक समिती नेमली. या समितीचे अध्यक्ष डॉ. मेघनाद साह भौतिकशास्त्रज्ञ तर होतेच परंतु ते काही काळ लोकसभेचे खासदारही होते. पंचांग सुधारणा समितीने आपल्या देशासाठी एक दिनदर्शिका सुचवावी असे या समितीला सांगण्यात आले. कालगणनेच्या बाबतीत भारतात खूपच विविधता आहे. काही […]

भारतीय राष्ट्रीय सौर दिनदर्शिका

भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर ५ वर्षांनी, म्हणजे १९५२ च्या सुमारास सी.एस्.आय्.आर्. या संस्थेने पंचांग सुधारणा समिती या नावाने एक समिती नेमली. या समितीचे अध्यक्ष डॉ. मेघनाद साह भौतिकशास्त्रज्ञ तर होतेच परंतु ते काही काळ लोकसभेचे खासदारही होते. पंचांग सुधारणा समितीने आपल्या देशासाठी एक दिनदर्शिका सुचवावी असे या समितीला सांगण्यात आले. कालगणनेच्या बाबतीत भारतात खूपच विविधता आहे. काही […]