मराठी संस्कृती विषयक लेख

माघ महिन्यातील गणेश जयंती उत्सव 

गणपतीचे एकंदरीत तीन अवतार मानण्यात येतात. या तिन्ही अवतारांचे जन्मदिवस वेगवेगळे आहेत. पहिला वैशाख पौर्णिमेचा पुष्टीपती विनायक जयंतीचा दिवस, दुसरा भाद्रपद शुक्ल चतुर्थीचा पार्थिव गणेश जन्मदिवस आणि तिसरा माघ शुक्ल चतुर्थीचा श्रीगणेश जयंतीचा दिवस ! […]

धनुर्धारी एकलव्य

धन्य तो एकलव्य,  जीवन ज्याचे दिव्य इतिहास घडवी भव्य,  कौरव पांडवा संगे  ।।१।। साधा होता भिल्ल,  शरीर संपदा मल्ल धनुर्विदेचे शल्य,  त्याच्या अंगी होते ।।२।। जन्मता धनुर्धारी, बनोनी शिकारी हिंस्र जनावरे मारी,  अचूक नेम मारूनी ।।३।। पाहोनी भक्ष्य,  होवूनी दक्ष देवूनी लक्ष, शिकार करी ।।४।। गुरूच्या होता शोधात,  तीच त्याची खंत पूर्णता नसे ज्ञानात,  गुरूविना ।।५।। […]

मारुती स्तोत्रचा मराठीत अर्थ

मारुतिस्तोत्र समर्थ रामदासांनी रचले आहे. त्यांनी शरीर कमावणे, बळ मिळवणे याला फार महत्त्व दिले होते. बळाचे मूर्तिमंत रूप म्हणून मारुतीची उपासना त्यांनी केली आणि करावी अशी शिकवण दिली. या उपासनेचा एक भाग म्हणजे हे स्तोत्र. यात प्रामुख्याने मारुतीच्या शारीरिक बलाचे वेगवेगळे पैलू वर्णिलेले आहेत. […]

महाराष्ट्रातील दत्त मंदिरे आणि संप्रदाय

श्री गुरुदेव दत्त हे महाराष्ट्रातील जवळपास सर्वच भागात श्रद्धेने पुजलं जाणारं दैवत. महाराष्ट्रात दत्तभक्ती अत्यंत खोलवर रुजली आहे. दत्तात्रेयांची मंदिरे आपल्याला गावोगावी आणि शहरांमध्ये तर रस्तोरस्ती दिसतात. श्री गणेशानंतर महाराष्ट्रात कदाचित दत्तमंदिरेच सर्वाधिक संख्येने असतील. […]

दानशूर कर्ण

महाभारतातील कर्णाचे स्थान   अद्विती असून मान जाई उंचावुनी    त्यास समजोनी घेता   ।।१।। सुर्यपुत्र कर्ण    घनुर्धारी महान दानशूर तो असून   इतिहास घडविला   ।।२।। सुर्य आशिर्वादे जन्मला  कवच कुंडले लाभती त्याला रक्षण वलय शरिराला   मिळती कर्णाच्या   ।।३।। अंगातील कर्तृत्व शक्ति    माणसाला उंचावती शक्तीस वाट फुटती    शोधूनी त्याची योग्यता   ।।४।। जन्मुनी प्रथम पांडव    सहवासांत सारे कौरव हेच त्याचे खरे […]

संक्रांतीचा “संग्राह्य” तिळगुळ !

मकरसंक्रांतीला पूर्वी अनेकजण शुभेच्छा पत्रे पाठवीत असत.त्याला “भेटकार्ड” म्हटले जाई. वर एखादे फुलाचे चित्र, आत हलव्याचे ८ / १० दाणे असलेले कागदी पाकीट आणि ” तिळगुळ घ्या, गोड बोला. मकरसंक्रांतीचे अभिष्टचिंतन !” असा मोजकाच मजकूर असे. आता ते जवळपास बंदच झाले आहे. […]

श्री गजानन महाराज, शेगांव

गजानन तो संत महात्मा    ह्या भूतली आला असे मानव म्हणूनी जन्म घेतला    सर्वासाठीं ईश्वर भासे   ।।१।। आला होता गरिबांसाठीं    कैवारी बनूनी त्यांचा आजही त्याचे स्मरण होतां    नाश होई दुःखाचा   ।।२।। कोठूनी आला, कसा आला     कळले नाहीं कुणां जात पात धर्म बंधने    त्यांच्यापाशीं नव्हत्या खुणा   ।।३।। तो तर आला सर्वासाठीं    मानवातील देव बनुन धन्य केले कित्येकांना    संकटे […]

भगवान श्री गौतम बुद्घ

माझे नमन बौद्धाला   सत्य अहिंसेच्या देवाला कोहिनुर हिरा चमकला   ह्या विश्वामध्यें   ।।१।। गौतमाचे जीवन   बौद्धाचे तत्वज्ञान दोन्ही असती महान   उद्धरुनी नेई जगातें   ।।२।। दाखवोनी जीवनाचे द्वार   सांगोनी आयुष्याचे सार भटकलेल्या व्यक्तींचा आधार   बौद्ध  होई   ।।३।। बौद्धाचे तत्वज्ञान   असे ते महान नेई उद्धरुन   सर्व जनांना   ।।४।। उद्धरुन जाती   जे बौद्धास जाणती शिकवणीची महती   बौद्धाने सांगितलेल्या   ।।५।। प्रथम […]

श्री संत  दामाजीपंत

श्री दामाजी पंत, महान विठ्ठल भक्त होवून गेला एक संत, मंगळवेढे गावी  ।। १।। जेथे असे प्रभूभक्ति, तेथे वसे दया, क्षमा, शांति दुरितांसाठी मन कळवळती, त्यांचे हृदयीं  ।। २।। विचार गरीबांचे मनी,  सेवा दीनांची करूनी भाव विठ्ठला चरणी,  अर्पिले असे ।। ३।। नाम घेतां विठ्ठलाचे,  काम करीता जनांचे आनंदी भाव तयांचे, मनीं येई ।। ४।। दामाजीची […]

भक्त ध्रुव (अढळ ध्रुवतारा)

वंदीतो मी ध्रुवबाळ, भक्ति सामर्थ्याचे बळ, मिळवी पद अढळ विश्वामध्यें ।।१।। असोनी लहान बालक, वाकविले विश्वचालक, हेच तपाचे प्रतीक, प्रभूचे राज्यीं ।।२।। प्रभू प्राप्तीचे फळ, ह्यासी न लागे काळवेळ, श्रद्धा आणि तपोबल, अंतर्मनी पाहिजे ।।३।। ब्रह्माचा खेळ न्यारा, बहूत त्याच्या रंगधारा, समज न येई हा पसारा, प्रभूच्या लिलेचा ।।४।। खेळाच्या ठेवल्या मर्यादा, बसणे पळणे चालूं सदा, […]

1 2 3 36