संगीत, छायाचित्रण यासारख्या विविध कलांविषयी लेखन

राग मारवा

मारवा राग हा मारवा थाटातून तयार झाला असून हा मारवा थाटाचा आश्रयराग आहे. पंचम स्वर वर्ज असल्याने हा षाडव जातीचा समजतात. याचे रिषभ कोमल, मध्यम तीव्र आणि गंधार, निषाद, हे स्वर शुद्ध आहेत. आरोहाला सुरुवात मंद्र निषादापासून करतात. यात वादी संवादी रिषभ धैवत आहे. वादी संवादी एकमेकांचे मध्यम पंचम असतात, ह्या नियमाला हा राग अपवाद आहे. याचा […]

‘जिंगल म्हणजे नक्की काय?’

‘जिंगल म्हणजे नक्की काय?’ असा प्रश्न सर्वसामान्यांना पडतो. जिंगल म्हणजे जाहिरातीचं गाणं किंवा जाहिरातीकरता बनवलेले संगीत. जिंगलचेही तीन प्रकार असतात. एक म्हणजे नुसतंच गाणं. दुसरा प्रकार- जिंगल कम् स्पॉट. (यामध्ये गाणं आणि निवेदनही असतं. याला ‘व्हॉइस ओव्हर’असं म्हणतात.) आणि तिसरा- नुसतंच पाश्र्वसंगीत व व्हॉइस ओव्हर! ही जिंगल्स दहा सेकंद, वीस सेकंद, तीस सेकंद, चाळीस सेकंद किंवा […]

दिन है सुहाना आज पहेली तारीख है..

आज डिसेंबरची एक तारीख .. दिन है सुहाना आज पहेली तारीख है..’ हे १९५४ साली आलेल्या, ‘पहेली तारीख’ या चित्रपटातील किशोरकुमार यांनी गायलेलं एक अफलातून गाणे, अजूनही रेडिओ सिलोनवर दर महिन्याच्या एक तारखेला सकाळी लागते. पहिल्या तारखेला होणाऱ्या पगाराची किमया सांगणारं, सहा मोठी कडवी असलेलं कदाचित त्याकाळी हे सर्वात मोठं गाणं असावं. दर वर्षी एक जानेवारीला […]

पिकासोची चित्तरकथा

जगप्रसिद्ध चित्रकार पिकासोच्या चित्रात बरेचदा विद्रूप, कुरूप, तोडक्या -मोडक्या फ्रेमच्या, रडणाऱ्या बायका का दिसतात याचे उत्तर पाहिजे का ? स्त्रियांची अप्रतीम चित्रे काढणारया या चित्रकाराने अखेरीस पशू, पक्षी, घुबडे, विदूषक यांची चित्रे का काढली ? एका बाईलवेडया स्वभावाच्या अभिजात कलावंतावरील सिनेमाचा आस्वाद घ्यायचाय ? जगावेगळ्या अलौकिक प्रतिभावंताच्या चरित्राचा आलेख वाचायचा आहे? मग उत्तरांसाठी हा लेख वाचा.. […]

वाद्यांचे स्वभाव

बासरी – चिरकाल प्रेमात असलेली प्रेयसी. कधी नुकतीच प्रेमाशी ओळख झालेली मुग्धा, कधी प्रियकराच्या मीलनासाठी निघालेली अभिसारिका, कधी विरहाने व्याकुळ झालेली विरहिणी तर कधी त्या कृष्णाशी एकरूप झालेली राधा. प्रेमाचे वेगवेगळे आविष्कार. जलतरंग – मूर्तीमंत आशावाद. जीवनरसाने ओथंबलेला. सगळ्यात आनंद शोधून थुई थुई नाचणारा. हा आनंद आणि आशावाद पण दुस-याला सहज लागण करणारा. ह्याच्या सहवासात आल्यावर  […]

शास्त्रीय संगीतातील विविध रागांचे गुण-विशेष

खास संगीतप्रेमींसाठी काही महत्त्वाची आणि उपयुक्त माहिती. भारतीत शास्त्रीय संगीतात अनेक राग आहेत. आपण जुन्या गोष्टीमध्ये वाचले आहे की तानसेनने राग गाता गाता पाऊस पाडला वगैरे. अशाच प्रकारे प्रत्येक रागाचे काही खास वैशिष्ट्य आहे. ते पुढे बघूया….. १. राग दुर्गा – आत्मविश्वास वाढविणारा २. राग यमन – कार्यशक्ती वाढवणारा ३. राग देसकार – उत्थान व संतुलन […]

भारतीय नृत्यशैली – कथक

कथक ही एक भारतीय नृत्यशैली आहे. भारतातील आठ शास्त्रीय नृत्य प्रकारांपैकी कथक एक आहे. कथक ही प्राचीन शैली मानली जाते कारण तिचा उल्लेख महाभारतातही केलेला आहे.हल्लीच्या काळात या नृत्यप्रकारामधून कृष्ण कथा सादर केल्या जातात.कथक ह्या शब्दाचा उगम ‘कथा कहे सो कथक’ अशी सांगितला जाते. म्हणजेच हावभाव आणि हाताच्या व पायाच्या हालचाली वापरून कथा सांगणाऱ्या व्यक्तींपासून कथक […]

भरतनाट्यम

सध्याच्या तांत्रिक युगात आपली कलात्मकता जोपासून त्यात करिअर करायचं असल्यास गरज असते ती तिव्र इच्छाशक्तीची. सातत्याने प्रयत्न, अॅकेडेमिक पातळीवर अभ्यास आणि रियाझ केला तर आपली कला किंवा आवड कायमस्वरुपी आपल्या आयुष्यात टिकवता येते. आत्मिक सुख देणारी भरतनाट्यम ही अशीच एक कला. यात भाव-रस-राग-ताल, कथानक किंवा एखादा वर्तमान मुद्दा सादर करण्यासाठी नाटकाचा समावेश केला जातो. कल्पकता आणि […]

भारतीय शास्त्रीय नृत्यशैली

नृत्य हा आपल्या भारतीय संस्कृतीचा अविभाज्य घटक आहे. सालसा किंवा हिप-हॉप या नृत्यशैली मानवाच्या ज्ञात इतिहासात उदयाला आल्या. परंतु भारतीय शास्त्रीय नृत्यशैली मात्र त्याही आधीच्या आहेत. देवी- देवता या शास्त्रीय शैलींमध्ये नृत्य करतात, असं आपल्याकडे मानतात. शास्त्रीय या शब्दाचा अर्थ – शास्त्राला धरून किंवा शास्त्रावर आधारित असं नृत्य. शास्त्रीय नृत्याला चौकट असते, बंधन असतं, नियम असतात. […]

1 2